Kazimierz Karabasz, polski reżyser filmów dokumentalnych, współtwórca tzw. szkoły dokumentu, urodził się 6 maja 1930 roku w Bydgoszczy. Uznawany jest za klasyka powojennego filmu dokumentalnego.

Studia i debiut

W roku 1956 Kazimierz Karabasz ukończył najbardziej prestiżową szkołę w dziedzinie sztuki filmowej - Państwową Wyższą Szkołę Filmową w Łodzi. Zaraz po studiach podjął współpracę z Wytwórnią Filmów Dokumentalnych w Warszawie oraz z Polską Kroniką Filmową.

Jeszcze podczas studiów wyreżyserował dwie etiudy: „Złote i czarne" (1953) oraz „Jak co dzień..." (1955). Jako reżyser Kazimierz Karabasz zadebiutował filmem „Gdzie diabeł mówi dobranoc", który zrealizował w 1956 roku wspólnie z Władysławem Ślesickim. Rok później, również współpracując z Ślesickim, nakręcił film pt. „Ludzie z pustego obszaru". Oba filmy zaliczone zostały do nurtu tzw. czarnej serii, cechującego się krytycznym spojrzeniem na rzeczywistość, wbrew, głoszonym przez propagandę socrealistyczną, optymistycznym hasłom.

Praca na uczelni

Od 1961 roku Kazimierz Barabasz zaangażował się w życie naukowe na Państwowej Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi. Wiedzą teoretyczną na temat filmu i dokumentu podzielił się w swoich publikacjach książkowych: „Cierpliwe oko" (1979), „Bez fikcji" (1985) oraz „Odczytac czas" (1999).

Serie filmów

Filmy Karabasza układają się w swojego rodzaju serie, np. związane z życiem społeczeństwa: „Ludzie w drodze", „Muzykanci", „Węzeł", następnie poświęcone bohaterom indywidualnym: „Rok Franka W.", „Sobota" i „Przenikania", a także syntezujące życie zbiorowości: „Próba materii", „Pamięć", „Portret w kropli", „O świcie i przed zmierzchem" oraz „W pierwszej fazie lotu".

Szkoła Karabasza

Chociaż Kazimierz Karabasz jest autorem dziesiątek filmów o niezwykłej sile przekazu i charakteryzujących się bezbłędnym warsztatem, to za jego najwybitniejsze dzieło uważa się obraz „Muzykanci". Film ten został uznany przez Krzysztofa Kieślowskiego za jeden z 10 najważniejszych dokumentów w historii polskiego kina. Dzieło nagrane w 1960 roku otworzyło nurt zwany Szkołą Karabasza. Filmy nagrane w ten sposób charakteryzują się długotrwałą obserwacją, a nie inscenizacją zdarzeń.

Wiele filmów, jeszcze więcej nagród

Kazimierz Karabasz jest autorem kilkudziesięciu filmów dokumentalnych, kilku produkcji fabularnych i spektakli w ramach teatru telewizji. Nagród, które zdobyły filmy autorstwa Kazimierza Karabasza, nie sposób wymienić. Sami „Muzykanci" zostali uhonorowani licznymi nagrodami: Grand Prix MFFDiA w Lipsku, Syrenką Warszawską - nagrodą Klubu Krytyki Filmowej SDP za najlepszy film krótkometrażowy, nagrodą specjalną MFFK Tours 1960, Złotym Lwem św. Marka podczas festiwalu w Wenecji, Złotym Smokiem festiwalu w Krakowie, nagrodą specjalną MFFK Mexico City 1961, nagrodą główną MFFK Oberhausen 1961 oraz Golden Gate Award w kategorii filmu dokumentalnego Międzynarodowego Festiwalu Filmowego San Francisco 1961.