XIV wiek

Historia Bydgoszczy jako ośrodka miejskiego zaczyna się w XIV wieku, dokładnie -  19 kwietnia 1346 roku. Tego dnia król Kazimierz Wielki nadał przywilej lokacyjny dla miasta Bydgoszczy.

W tym samym roku rozpoczęła się, trwająca ok. 10-20 lat, budowa zamku bydgoskiego. Był to jeden z największych w północnej części Królestwa Polskiego obiektów obronnych, wzniesiony z polecenia króla Kazimierza Wielkiego. Zajmował powierzchnię blisko 2 tys. m?. W XIV wieku był siedzibą starostów bydgoskich.

W roku 1379  Ludwik Węgierski przekazał Bydgoszcz wraz z Kujawami i Ziemią Dobrzyńską pod władanie Władysława Opolczyka. Natomiast w roku 1397 miasto gościło królową Jadwigę Andegaweńską. Pod koniec wieku Bydgoszcz powraca pod bezpośredni zarząd królewski.

XV wiek

Na początku XV wieku Bydgoszcz posiadała już własne statki, dzięki którym możliwy był rozwój handlu zbożem z Gdańskiem.

W 1409 roku burgrabia bydgoski dopuszcza się zdrady, w skutek czego Krzyżacy zdobywają tutejszą twierdzę. Król Władysław Jagiełło odbija jednak miasto i przekazuje je wojewodzie brzesko-kujawskiemu  - Maciejowi z Łabiszyna.

W XV wieku w Bydgoszczy urzędowało kilku starostów. Szczególnie zasłużyli się dla miasta Jan Brzozogłowy i Jan Kościelecki. Na Przedmieściu Gdańskim bydgoski patrycjat buduje szpital i drewniany kościół p.w. Św. Ducha. Pojawia się również pierwsza wzmianka o bibliotece działającej przy klasztorze Bernardynów.

Podczas tzw. "wojny trzynastoletniej" (1454-1466) w mieście wielokrotnie przebywał król Kazimierz Jagiellończyk.

XVI wiek

 
Na znaczeniu zyskują bydgoscy kupcy i rzemieślnicy, którzy powołują cechy kuśnierzy, kramarzy i krawców. W 1522 roku w mieście otwarty zostaje skład soli dla Kujaw i Pomorza. Zaledwie rok później król Zygmunt I Stary zezwolił na budowę pierwszych wodociągów miejskich. Kilkukrotnie remontowane dostarczały wodę dla Bydgoszczy przez blisko trzy wieki.

Dochody dla skarbca miejskiego rosły: Stanisław Kościelecki zdobył od króla pozwolenie na pobieranie w czasie jarmarków cła w wysokości grosza od wozu.

W XVI wieku rozwijała się również lokalna oświata. W 1530 roku w Bydgoszczy powstało studium filozoficzne przy klasztorze Bernardynów. Do najbardziej znanych wykładowców zaliczany był  autor popularnego słownika łacińsko-polskiego ­- Bartłomiej z Bydgoszczy.

W roku 1549 rozpoczyna się budowa łaźni miejskiej. Z kolei 3 marca 1577 roku pobyt w grodzie nad Brdą rozpoczął kolejny z władców Polski - Stefan Batory. Król nadał miastu przywilej, dzięki któremu jeden pień z każdej spławianej rzeką kopy drzewa przeznaczany był na naprawę mostów.

Niezwykle ważnym wydarzeniem było otwarcie prywatnej mennicy na Wyspie Młyńskiej w roku 1594. Z czasem obiekt założony przez Zygmunta III Wazę przekształcił się w mennicę państwową. 

XVII wiek

 
                Na początku wieku miasto zamieszkiwało już 5 tys. mieszkańców. Dynamiczny rozwój Bydgoszczy trwał do pierwszego dwudziestolecia XVII wieku, głównie za sprawą rodu Kościeleckich. W 1613 roku otwarta zostaje Mennica Królewska, która w latach 1627-1644 była jedyną w całej Koronie! W 1615 roku papież Paweł V potwierdził fundację zakonu Klarysek. Dwa lata później do Bydgoszczy sprowadzeni zostali jezuici.

                W 1624 roku rozpoczął się jeden z najczarniejszych okresów w dziejach miasta. W skutek szalejącej zarazy umiera blisko połowa bydgoszczan. W 1655 gród zostaje zaatakowany i podbity przez Szwedów. Rok później wysadzony zostaje zamek bydgoski.

6 listopada 1657 roku miało miejsce wydarzenie, które w znaczący sposób wpłynęło na losy kraju. Na Starym Rynku odbyło się zaprzysiężenie wieczystego przymierza z Welawy, nazywanego traktatem welawsko-bydgoskim. Król Jan Kazimierz i elektor brandenburski Fryderyk Wilhelm I ustanowili akt, mocą którego zerwana została zależność lenna Prus Książęcych.

XVIII wiek

 W roku 1707 do Bydgoszczy wkroczyły wojska pruskie, a następnie szwedzkie. Miasto poniosło dotkliwe straty, m.in. spłonął ratusz. Dziesięć lat później Bydgoszcz nawiedziła kolejna zaraza. W obrębie murów miejskich zamieszkiwało zaledwie 150 osób! Podczas tzw. "wojny siedmioletniej" w roku 1760 do miasta wkraczają ponownie wojska pruskie.

W 1766 roku kartograf królewski - Franciszek Czacki - przedstawia projekt budowy Kanału Bydgoskiego. W 1772 roku - w skutek I rozbioru Polski - miasto zostało włączone w skład Prus. W ramach monarchii Bydgoszcz została stolicą obwodu nadnoteckiego. Przez kolejna dwa lata trwała budowa Kanału Bydgoskiego. W XVIII wieku w mieście zbudowane zostały spichrze ryglowe oraz kościół ewangelicki.

W 1794 roku gen. Jan Henryk Dąbrowski zdobył Bydgoszcz. Zaledwie po dwóch tygodniach polskie oddziały musiały opuścić miasto.

XIX wiek

Z początkiem wieku Bydgoszcz ponownie liczy około 5 tys. mieszkańców. Na terenie miasta powstała pierwsza drukarnia, której założycielem był Andrzej Fryderyk Grünauer.

W roku 1806 do miasta wkroczyły wojska francuskie, rok później Bydgoszcz została przyłączona do Księstwa Warszawskiego. Miasto pełniło funkcję siedziby władz departamentalnych.

Klęska Napoleona sprawiła, że Bydgoszcz powróciła pod wpływy pruskie. W 1815 roku miasto zostało stolicą regencji bydgoskiej w ramach Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Jeszcze w pierwszym dwudziestoleciu otwarta została szkoła powszechna oraz Klasyczne Gimnazjum Królewskie. W następnych latach zbudowany został pierwszy szpital miejski oraz teatr.

W połowie wieku Bydgoszcz liczyła już ponad 10 tys. mieszkańców. W mieście swoją siedzibę miała Królewska Dyrekcja Kolei Wschodniej oraz Dyrekcja Poczty. W latach 1851-1861 miasto zyskuje połączenie kolejowe z Berlinem, Szczecinem, Gdańskiem, Warszawą i Toruniem. W 1865 roku uruchomiona została siec telefoniczna obejmująca 60 aparatów. Miasto oświetlało blisko 300 latarni gazowych.

W 1888 roku, w Bydgoszczy liczącej już ponad 35 tys. mieszkańców, uruchomiony został pierwszy tramwaj konny. Do końca wieku na terenie miasta zbudowano elektrownię, szpital dziecięcy, rzeźnię, nowy teatr, stację wodociągową, a tramwaje zostały zelektryfikowane.

XX wiek

 
Bydgoszcz na początku XX wieku gwałtownie rozrasta się. Liczba mieszkańców wzrosła do 50 tys. W pierwszym dziesięcioleciu otwarty został pierwszy most stalowy, biblioteka oraz pogotowie. W tym czasie odsłonięte zostały dwie ważne dla miasta rzeźby: "Potop" i "Łuczniczka". W 1919 roku Bydgoszcz wraca do granic Polski na mocy traktatu wersalskiego.

19 stycznia 1920 roku komisaryczny prezydent, Jan Maciaszek, przejął władzę z rąk Hugona Wolffa. Dzień później w mieście pojawiły się oddziały wojska polskiego. W 1921 roku miasto, liczące ponad 90 tys. mieszkańców, odwiedził sam Józef Piłsudski. Dwa lata później miasto zamieszkiwało ponad 100 tys. bydgoszczan, a na jego terenie działalność rozpoczęło pierwsze muzeum. W 1924 roku powołane zostało Miejskie Konserwatorium Muzyczne.

31 lipca 1927 roku prezydent Ignacy Mościcki odsłonił w Bydgoszczy pierwszy w Polsce pomnik Henryka Sienkiewicza.

W 1929 uruchomione zostało połączenie lotnicze na trasie Poznań - Bydgoszcz - Gdańsk. W 1932 roku prezydentem miasta, liczącego 120 tys. mieszkańców, został Leon Barciszewski.

1 września 1939 roku niemieckie Luftwaffe dokonało pierwszego nalotu na miasto. 3 i 4 września miała miejsce niemiecka dywersja nazywana "Krwawą Niedzielą".  Kilka dni później na Starym Rynku odbyły się pierwsze masowe egzekucje ludności polskiej. Bydgoszcz została włączona do Rzeszy, a z rąk hitlerowców zginął prezydent Barciszewski. Podczas wojny życie straciło 37 tys. bydgoszczan.

Pod koniec roku 1945 Bydgoszcz liczyła 135 tys. mieszkańców. 11 kwietnia 1946 roku otwarto Muzeum Miejskie im. Leona Wyczółkowskiego. Kilka dni później w wieży kościoła klarysek rozbrzmiewa, po raz pierwszy, hejnał bydgoski. W kolejnych latach odbudowano mosty, które ucierpiały w skutek wojennej zawieruchy. Z kolei 6 października 1949 roku oddany do użytku został nowy gmach teatru. W połowie wieku Bydgoszcz zamieszkiwało 170 tys. osób. W 1958 roku zakończyła się budowa gmachu Filharmonii Pomorskiej. Z kolei 1970 roku oddano do użytku budynek Biura Wystaw Artystycznych.

W 1973 roku do Bydgoszczy przyłączony został Fordon. Pod koniec roku 1980 miasto zamieszkiwało 350 tys. bydgoszczan. Dziesięć lat później liczba mieszkańców wzrosła do 381 tys. W 1993 roku w mieście otwarto oddział Telewizji Polskiej.

Na rok 1996 przypadła 650-rocznica nadania praw miejskich przez króla Kazimierza Wielkiego. W uroczystościach wzięli udział, m.in. prezydent Aleksander Kwaśniewski i ostatni prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski.

W 1999 roku Bydgoszcz zostaje stolicą województwa kujawsko-pomorskiego. 7 czerwca papież Jan Paweł II na bydgoskim lotnisku odprawił mszę świętą. Pod koniec XX wieku liczba mieszkańców miasta zbliżyła się do 390 tys.

XXI wiek

 
                Przez zaledwie 10 lat w Bydgoszczy miało miejsce wiele bardzo ważnych wydarzeń. Wyższa Szkoła Pedagogiczna przekształciła się najpierw w Akademię Bydgoską, a następnie w pierwszy w mieście uniwersytet - Uniwersytet Kazimierza Wielkiego. Miano Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego im. J.J. Śniadeckich zyskała z kolei Akademia Techniczno-Rolnicza.

                Już w XXI wieku zrealizowane zostały ważne inwestycje związane z rozbudową infrastruktury sportowej - powstała hala widowiskowo-sportowa "Łuczniczka". Modernizacji uległ natomiast Bydgoski Stadion Miejski "Zawisza", na którym odbyły się Mistrzostwa Świata Juniorów w Lekkiej Atletyce.

1 maja 2004 roku miasto świętowało wejście Polski do Unii Europejskiej. Z tej okazji odsłonięto rzeźbę "Przechodzącego przez rzekę", która szybko stała się nowym symbolem Bydgoszczy. W Bydgoszczy powstały również konsulaty honorowe Niemiec, Belgii i Czech.

Obecnie Bydgoszcz wraz z otaczającymi ją gminami zamieszkuje pół miliona mieszkańców.