Muzyczne miejsca w Bydgoszczy

Zielona enklawa w centrum miasta. Miejsce spotkań i wypoczynku. Zrewitalizowana wyspa jest scenerią dla odbywających się regularnie pikników, koncertów i festiwali muzycznych. W ostatnich latach, zlokalizowane tutaj Młyny Rothera (z XIX w.) stały się w swojej nowej odsłonie jedną z najważniejszych bydgoskich instytucji kultury. Są gościnną przestrzenią dla wydarzeń muzycznych. Z kolei, na przewodniej wystawie „Węzły. Opowieść o mieście nad rzeką” można poznać nie tylko kroki tanga, ale także historię bydgoskiej muzycznej alternatywy lat 80. XX w. i yassu. Na drugim brzegu Brdy, u stóp Opery Nova, zbudowano plenerowy amfiteatr ze sceną na rzece. Co roku, latem odbywają się tu oblegane przez publiczność koncerty unikatowego festiwalu „Rzeka Muzyki”. Pierwsze edycje festiwalu obejmowały muzykę klasyczną i operową, z czasem repertuar poszerzono o piosenkę aktorską, jazz, big bit czy hip-hop. Na czas budowy czwartego kręgu Opery Nova koncerty przeniesiono na Wyspę Młyńską. Kładka między Operą a Wyspą nosi imię Jana Kiepury. Wybitny śpiewak zawitał do Bydgoszczy 1926 r. wraz z Teatrem Wielkim, wcielając się w główną rolę w „Fauście” i oczarował bydgoską publiczność. Z kolei kładka rozpięta nad Młynówką po drugiej stronie wyspy, przy wejściu do Młynów Rothera nosi imię Krzysztofa Klenczona. Wiąże się to z jednym z finałów Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy (możliwość nadania nazwy pojawiła się na jednej z aukcji i została wylicytowana przez mieszkańca Kielc).

Cumująca na Brdzie na wysokości starych spichrzy Barka Lemara, zbudowana w 1937 r. w stoczni bydgoskiej, wiele lat służyła do transportu towarów. Dziś stoi przy brzegu jako Muzeum Legend Szyperskich Miejskiego Centrum Kultury. Na górnym pokładzie w wakacyjne miesiące odbywają się Letnie Koncerty Promenadowe, występy folklorystyczne i zajęcia milongi. Słuchacze zbierają się na brzegu przy spichrzach lub na Moście Staromiejskim. Przy spichrzach, od strony ulicy Mostowej, zlokalizowany jest też niewielki amfiteatr, wykorzystywany m.in. jako scena codziennych koncertów w trakcie wyjątkowego jarmarku świątecznego na moście (Staromiejskim; im. Jerzego Sulimy-Kamińskiego; listopad-grudzień).

Legendarny klub jazzowy, trzydzieści metrów od Starego Rynku, ul. Kręta 3. W budynku od 1878 r. do II wojny światowej działała bydgoska destylarnia. Przemysłowy charakter wnętrza podkreślają ceglane sklepienia żaglaste i masywne filary. Fasadę zdobi street-art nawiązujący do charakteru tego miejsca. Eljazz jest kontynuatorem działalności Świetlicy Artystycznej „Trytony”, powstał po jej podziale w 1994 r. jako Klub 10,5. Obecną nazwę przyjął w 1995 r., gdy właścicielem został jazzman Józef Eliasz. Klub swoimi początkami sięga do lat 90. XX w., pod obecną nazwą funkcjonuje od 1995 r.Tu działa Europejska Akademia Jazzu. Tu odbywają się koncerty jazzowe, bluesowe, rockowe, cotygodniowe jam sessions oraz Bydgoszcz Jazz Festival. W piwnicach budynku mieści się klub Destylarnia, przeznaczony do organizacji imprez zamkniętych. W okresie letnim miejsce poszerzane jest o przestrzeń ogródkową. Przy klubie działa Stowarzyszenie Artystyczne Eljazz, agencja koncertowa, zespoły muzyczne: Eljazz Big Band, Eljazz Orchestra, Eljazz Quintet oraz restauracja z galerią sztuki.

Józef Eliasz - wybitny bydgoski perkusista, dyrygent i animator kultury - jest twórcą oraz właścicielem marki Eljazz.

Efektowna i monumentalna — to obowiązkowy punkt podczas zwiedzania miasta. Znajduje się na skraju Parku im. Kazimierza Wielkiego, od strony Placu Wolności. Wodotrysk autorstwa Ferdynanda Lepckego stanął tu w 1904 r. W 1943 r. rzeźby uległy konfiskacie na cele wojenne, ale dzięki działaniom społecznego komitetu odbudowy wiernie zrekonstruowana fontanna, okolona poddaną renowacji mozaiką, powróciła na swoje miejsce. Dziś jest jednym z najokazalszych i najpiękniejszych tego typu wodotrysków w Polsce. Latem odbywają się tu koncerty w ramach festiwalu „Fontanna Muzyki”. W trakcie ich trwania można posłuchać piosenek, arii operowych i operetkowych, jazzu, klasyki i muzyki rozrywkowej. Koncerty cieszą się wśród bydgoszczan i turystów popularnością.

Na przeciwnym skraju Placu Wolności odbywają się także „koncerty balkonowe”. Muzyka rozbrzmiewa regularnie z balkonu słynnej kamienicy Józefa Święcickiego przy placu Wolności 1. A pomiędzy fontanną a balkonem, przy narożniku budynku I Liceum Ogólnokształcącego im. Cypriana Kamila Norwida (na rogu ul. Gimnazjalnej), rośnie grające... drzewo! To jeden z dziesięciu eko-malunków na drzewach, wykonanych przez litewskiego artystę — Linasa Domarackasa.

Dzielnica Muzyczna to jedno z najciekawszych założeń urbanistycznych miasta, a jednocześnie jeden z najbardziej urokliwych i spokojnych zakątków Bydgoszczy. Centralnym punktem dzielnicy jest rozległy, zrewitalizowany w 2015 r., Park im. Jana Kochanowskiego. Malowniczo wijące się alejki, rozległe tereny zielone, wiele gatunków drzew i krzewów sprawiają, że park jest jednym z ulubionych terenów rekreacyjnych mieszkańców. Znajduje się tu plenerowa galeria kilkunastu pomników polskich i zagranicznych kompozytorów i wirtuozów. Park jest też wymarzonym miejscem dla dzieci. Na placu zabaw, oprócz tradycyjnych elementów wyposażenia, znajdują się również muzyczne instrumenty, bębenki, tuby, ksylofony i wiele innych. Zarówno dorosłym, jak i dzieciom podoba się też multimedialna fontanna Aquanutka. W ciepłe dni jest sceną dla pięknych audiowizualnych przedstawień.

Park jest otoczony ze wszystkich stron doskonałą architekturą, willami i kamienicami zaprojektowanymi przez wybitnych architektów.

W parku muzyka rozbrzmiewa tu na każdym kroku. Słyszymy ją przechodząc obok zlokalizowanych w Dzielnicy Muzycznej instytucji kultury: Filharmonii Pomorskiej im. Ignacego Jana Paderewskiego, Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego, Państwowego Zespołu Szkół Muzycznych im. Artura Rubinsteina, z Willi Blumwego — siedziby Polskiego Radia Pomorza i Kujaw. Czasem także z sali koncertowej Collegium Copernicanum przy ul. Paderewskiego, budynku Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego (także prowadzi Wydział Edukacji Muzycznej).

Pasażerowie autobusów miejskich przed przystankiem „Paderewskiego” nieopodal filharmonii, słyszą z głośników fragment Menueta, skomponowanego przez patrona filharmonii i ulicy - Ignacego Jana Paderewskiego.

Po drugiej stronie parku znajduje się także Teatr Polski im. Hieronima Konieczki oraz jeden z symboli miasta — rzeźba „Łuczniczki” dłuta Ferdynanda Lepckego (w 1910 r. uroczyście odsłonięta w Bydgoszczy). 
Jeszcze dalej, w przedłużeniu północnej osi ul. Paderewskiego znajduje się nowy kampus Akademii Muzycznej, który poszerza Dzielnicę Muzyczną aż do ulicy Kamiennej. Zlokalizowany nad stawem lustrzany budynek został ogłoszony nową architektoniczną ikoną miasta; mieści m.in. cztery sale koncertowe, a także sale dydaktyczne i dom studenta.

Fontanna multimedialna z widowiskiem „światło – woda – dźwięk” na placu Krzysztofa Pendereckiego przed Filharmonią Pomorską cieszy mieszkańców i turystów od r. 2014. Imię Aquanutka wybrano w r. 2021 w konkursie. Ufundowana przez Miejskie Wodociągi i Kanalizację w Bydgoszczy, zastąpiła wodotrysk z lat 70. XX wieku. Składa się z 60 podświetlanych dysz zasilanych przez liczne pompy. W zamkniętym obiegu krąży około 125 tysięcy litrów wody. Fontanna ma w repertuarze dwie kompozycje: klasyczną (złożoną z fragmentów utworów Johanna Straussa, Ludwiga von Beethovena i Johannesa Brahmsa) oraz współczesną czy też „deszczową” (czyli utwory takie jak „Deszczowa piosenka”, „Ciągle pada” czy przeboje Budki Suflera, Patrycji Markowskiej i Zbigniewa Wodeckiego)

Pokazy fontanny odbywają się w sezonie.

Na placu mają także miejsce, organizowane przez Filharmonię Pomorską, koncerty z cyklu „Filharmonia pod gwiazdami”.

Po filharmonii i operze, zgodnie z wizją A. Szwalbego utworzono w Bydgoszczy wyższą uczelnię muzyczną, której absolwenci mieli stanowić o wysokim poziomie artystycznym bydgoskich instytucji muzycznych. Wprowadzono kształcenie muzyczne w Wyższej Szkole Nauczycielskiej (obecnie Uniwersytet Kazimierza Wielkiego), potem powstała filia Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Łodzi. W 1982 r. przekształcono ją w Akademię Muzyczną im. F. Nowowiejskiego w Bydgoszczy. Dziś ta renomowana uczelnia kształci instrumentalistów, wokalistów, dyrygentów, kompozytorów, teoretyków, pedagogów, reżyserów dźwiękowych, aranżerów, animatorów kultury.

Budynki akademii są rozsiane po bydgoskim Śródmieściu: gmach Pomorskiego Domu Sztuki (1886-87) przy Gdańskiej 20 z nowoczesną salę koncertową, niegdyś siedziba Teatru Muzycznego Opery i Operetki; budynki przy ul. Staszica, m.in. z salą organową. 
W sercu Dzielnicy Muzycznej przy ul. Słowackiego 7 stoi gmach główny AMFN. Budynek wzniesiono w stylu eklektycznym z przewagą form neobarokowych (1904-1906) jako siedzibę bydgoskiego urzędu powiatowego. Na zwieńczonym orłem stanisławowskim frontonie widnieje łacińska sentencja „Musica spiritus movens” (Muzyka porusza ducha).

Na murze od strony ulicy 20 stycznia 1920 roku możemy podziwiać jeden z najpiękniejszych bydgoskich murali — zaprojektowane przez Juliana Nowickiego malowidło z aniołami, neumami i nutami.

Powstała nowa ikona miasta. Kampus Akademii Muzycznej, w którym znajdują się cztery sale koncertowe, pomieszczenia dydaktyczne, a nawet akademik. Niezwykły architektonicznie, lustrzany budynek zlokalizowany jest nad pięknym stawem w osi ulicy Paderewskiego.

Miejskie Centrum Kultury to samorządowa instytucja kultury (organizatorem jest Miasto Bydgoszcz; realizuje zadania własne w zakresie upowszechniania kultury). Najprościej mówiąc, prowadzi działalność kulturalną oraz promuje bydgoskie osiągnięcia w zakresie kultury i sztuki. Koordynuje imprezy kulturalne w mieście, a od 2023 r. jest operatorem programu Bydgoszcz — Miasto Muzyki UNESCO. Bydgoszcz została przyjęta do Sieci Miast Kreatywnych UNESCO w uznaniu dziedzictwa muzycznego, osiągnięć muzycznych na arenie międzynarodowej, ale przede wszystkim — mnogości i różnorodności wydarzeń muzycznych w ofercie miasta oraz potencjału i kreatywnych pomysłów na rozwój muzyczny Bydgoszczy.

Główną siedzibą MCK jest budynek przy ul. Marcinkowskiego 12, projektu Fritza Weidnera z 1901 r. — perła secesji. Początkowo mieściła się w nim rewia, sala taneczna i restauracja, a później kino. W odrestaurowanym budynku sala kina Orzeł zyskała nowe funkcje, w tym także koncertowe. MCK jest organizatorem wielu wydarzeń okołomuzycznych, koncertów, nagrań i znaczących festiwali, jak Międzynarodowy Festiwal Rytmu i Sztuki Perkusyjnej DRUMS FUSION, czy Międzynarodowy Festiwal Muzyki Tradycyjnej i Ludowej ETHNIESY, FONOMO Music & Film Festival. Ciekawą propozycją jest projekt „Od smyka do smyczka”, program powszechnej edukacji muzycznej skierowany do dzieci, wykorzystujący potencjał miejskich placówek oraz lokalnej sceny muzycznej. Do MCK należą też: cumująca przy bydgoskich spichrzach barka Lemara; Galeria Wspólna w zabytkowej kamienicy tuż przy Starym Rynku; Dom Liter na Starym Mieście oraz Zespół Pałacowo-Parkowy w Ostromecku.

Stary Rynek został wytyczony jako centrum bydgoskiego miasta lokacyjnego w 1346 r., gdy król Kazimierz Wielki nadał Bydgoszczy prawa miejskie. Na przestrzeni wieków zabudowa placu wielokrotnie zmieniała się; obecna pochodzi głównie z XIX w. 

Z płyty rynku doskonale słychać dźwięki dzwonów pobliskiej katedry, które na przełomie XVII i XVIII w. zostały odlane w Kamieńcu Podolskim. Jeden z dzwonów został unieśmiertelniony w powieści H. Sienkiewicza „Pan Wołodyjowski”. Bił na alarm podczas oblężenia tureckiego w 1672 r., także w scenie składania przysięgi przez Michała Wołodyjowskiego i jego przyjaciela Ketlinga. Wnętrze katedry zaskakuje niesamowitą paletą barw, a na ołtarzu głównym widnieje obraz Matki Bożej Pięknej Miłości z różą. Ten kwiat dał nazwę corocznych koncertów Maryjnych z Różą, organizowanych w maju przez Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy.

Na płycie rynku odbywają się okolicznościowe koncerty. To także jedna z głównych scen Międzynarodowego Festiwal Rytmu i Sztuki Perkusyjnej DRUMS FUSION. W oknie kamienicy nr 15 codziennie o godz. 13:13 i 21:13 pojawia się Mistrz Twardowski. W kamienicy obok mieściła się „Gospoda Pod Zgorzelcem”, w której, według legendy, mieszkał słynny czarnoksiężnik podczas wizyty w Bydgoszczy w 1560 r. Widowisku towarzyszy muzyka zakończona diabelskim chichotem. Skomponował ją Grzegorz Daroń, bydgoski kompozytor i perkusista.